Een set metaalboren van 1 tot 13 mm kost een paar tientjes, dus slijpen is niet altijd de goedkoopste route. Voor boren vanaf 6 mm en voor dure exemplaren loont het wel: een geslepen boor van 10 mm werkt als nieuw en dat is een kwestie van minuten. Bovendien is een scherpe boor veiliger, omdat je niet hoeft te duwen. Meer stappenplannen vind je bij onze klustips.

Wat heb je nodig

• Een tafelslijpmachine of een boorslijpmachine. Een tafelslijper met een korundsteen (korrel 60 tot 80) werkt op gevoel; een aparte boorslijpmachine houdt de hoek voor je vast en levert veel consistenter werk.
• De juiste steen voor het materiaal. Korund (wit of grijs) voor HSS, groene siliciumcarbide of diamant voor hardmetalen betonboren. Een korundsteen slijpt niet op hardmetaal.
• Een boormeetmal of een gradenboog. Om de punthoek en de lengte van beide snijkanten te controleren. Een digitale schuifmaat helpt bij het vergelijken van de kantlengtes.
• Koelwater in een bakje. Om de boorpunt tussentijds af te koelen bij HSS – niet bij hardmetaal.
• Een haakse slijper als noodoplossing. Met een haakse slijper in een klem lukt het bij grove boren, maar de hoek is met de hand nauwelijks constant te houden.
• Bescherming. Een veiligheidsbril of gezichtsscherm, plus gehoorbescherming; een tafelslijper zit rond 85 dB.

Punthoek en de geometrie die telt

Een spiraalboor heeft drie kenmerken die het snijgedrag bepalen. De punthoek is de totale hoek tussen de twee snijkanten: 118 graden is de standaard voor hout, kunststof en zacht staal, 135 graden is vlakker en centreert beter in hard en roestvast staal. De spaanhoek volgt uit de spiraal en bepaalt hoe de spaan afvoert; die verander je niet bij naslijpen. De vrijloophoek achter de snijkant is meestal 8 tot 12 graden en is wat je bij slijpen zelf maakt: te weinig vrijloop en de boor snijdt niet, te veel en de snijkant brokkelt af.

De dwarsbeitel in het midden van de punt hoort onder ongeveer 55 graden ten opzichte van de snijkanten te staan. Bij boren vanaf 8 mm kun je die middenrug wat dunner slijpen (een splitpoint), waardoor de boor minder duwkracht nodig heeft en beter centreert. Belangrijker dan al deze getallen is dat beide snijkanten dezelfde lengte en hoek hebben: is de ene 0,3 mm langer, dan snijdt die alleen en boort de boor een gat dat merkbaar te ruim is.

Stappenplan

1. Beoordeel de boor. Kijk of de snijkanten alleen afgerond zijn of dat er stukken uit zijn. Bij grote uitbrokkeling of een blauw uitgelopen punt slijp je eerst het beschadigde deel volledig weg.
2. Controleer de slijpsteen. Vlak de steen af met een steenrichter als hij rond of dichtgeslibd is. Een onvlakke steen maakt slijpen op gevoel onmogelijk.
3. Zet de hoek in. Bij een boorslijpmachine stel je 118 of 135 graden in en klem je de boor volgens de mal. Vrijhand: houd de boor onder circa 59 graden ten opzichte van de steen (de helft van 118).
4. Slijp de eerste snijkant. Leg de snijkant horizontaal tegen de steen, draai de boor licht met de klok mee en beweeg de achterkant iets naar beneden – die combinatie maakt de vrijloop. Werk in korte contacten van één tot twee seconden.
5. Koel tussentijds. Dompel de punt regelmatig in water. Kleurt de punt blauw, dan is de harding eruit; dat deel moet je wegslijpen.
6. Slijp de tweede kant identiek. Draai de boor 180 graden en herhaal exact dezelfde beweging met hetzelfde aantal contacten.
7. Controleer de symmetrie. Meet met de boormeetmal beide kantlengtes en de punthoek. Corrigeer alleen de langste kant.
8. Slijp eventueel een splitpoint. Bij boren vanaf 8 mm: dun de dwarsbeitel voorzichtig uit op de hoek van de steen tot hij ongeveer een tiende van de boordiameter meet.
9. Test in een restje materiaal. Boor in een stukje staal of hardhout. Twee gelijke spanen die als krullen opkomen betekent goed geslepen; poeder of één spaan betekent asymmetrie.

Hardmetalen betonboren

Betonboren met een hardmetalen plaat slijp je met een groene siliciumcarbidesteen of een diamantschijf. Je slijpt de twee facetten van de plaat symmetrisch onder ongeveer 130 graden en zorgt dat de plaat aan beide zijden een gelijke overstek houdt ten opzichte van de boorschacht. Koel niet met water tijdens het slijpen: hardmetaal barst door thermische schok. Laat de boor tussen de gangen gewoon in de lucht afkoelen. Zit de hardmetalen plaat los of gescheurd, dan is de boor niet te redden. Voor SDS-plus-boren die je in een boorhamer gebruikt, geldt hetzelfde: slijpen kan, maar controleer of het insteekeinde nog gaaf is voordat je moeite doet.

Veelgemaakte fouten

• De punt laten uitgloeien. Blauw staal is zacht staal. Koel HSS elke paar seconden en druk niet.
• Asymmetrisch slijpen. De meest gemaakte fout: één kant langer geeft een te ruim, scheef gat. Altijd hetzelfde aantal contacten per zijde.
• Geen vrijloophoek maken. Slijp je alleen de voorkant vlak, dan schuurt de boor in plaats van te snijden.
• Verkeerde steen op hardmetaal. Een korundsteen doet niets op hardmetaal, behalve de steen dichtsmeren.
• Hardmetaal koelen met water. Thermische schok laat de plaat barsten. Alleen in de lucht laten afkoelen.
• Op een dichtgeslibde of ronde steen slijpen. Vlak de steen eerst af; anders houd je geen hoek.
• Kleine boren willen slijpen. Onder 4 mm is het handwerk zelden de moeite; nieuwe boren zijn dan goedkoper dan je tijd.

Veiligheid

Een tafelslijpmachine is een van de gevaarlijkste machines in de werkplaats omdat het werkstuk klein is en je handen dicht bij de steen zitten. Draag altijd een veiligheidsbril of liever een gezichtsscherm, en houd de vonkenafscherming op zijn plaats. Draag geen handschoenen bij het slijpen: een handschoen die de steen raakt trekt je hand mee. Stel de werkstuksteun in op maximaal 2 mm van de steen zodat de boor er niet tussen kan klemmen, en laat de machine na het aanzetten eerst een halve minuut op toeren komen terwijl je ernaast staat – een steen met een haarscheur breekt in de eerste seconden. Slijpstof van HSS en hardmetaal wil je niet inademen: gebruik afzuiging of een stofmasker. Houd een bakje water binnen bereik en pak de boor met een tang als hij te heet wordt om vast te houden. Onderhoud je machines volgens de routine bij gereedschap onderhouden.

Onze aanraders

Makkelijkst en meest consistent

Drill Doctor 350X boorslijpmachine

Klemt de boor in een mal en slijpt op een vaste punthoek. Voor wie regelmatig boren van 2,5 tot 13 mm bijwerkt, veruit het meest voorspelbare resultaat.

Bekijk op Amazon.nl

Allrounder in de werkplaats

Einhell TC-BG 150 tafelslijpmachine

Dubbele steen met verstelbare werkstuksteunen en vonkenafscherming. Naast boren slijp je hier ook beitels en schroevendraaiers mee; het vraagt wel oefening om de hoek constant te houden.

Bekijk op Amazon.nl

Als slijpen niet loont

Bosch Professional HSS-Co metaalborenset

Cobaltboren met 135 graden splitpoint voor edelstaal en hard staal. Voor kleine diameters is een nieuwe set vaak verstandiger dan naslijpen.

Bekijk op Amazon.nl

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen 118 en 135 graden punthoek?

118 graden is de standaard voor gewone HSS-boren en werkt goed in hout, kunststof en zacht staal. 135 graden is vlakker, meestal gecombineerd met een splitpoint, en centreert beter in hard en roestvast staal zonder voorboren. Voor huis-, tuin- en keukengebruik houd je 118 graden aan; voor edelstaal en gehard materiaal 135 graden.

Hoe weet ik of een boor bot is?

Een scherpe boor maakt twee gelijke spanen die als krullen opkomen. Een botte boor maakt poeder in plaats van spanen, gaat piepen, wordt heet en je moet duwen om nog voortgang te maken. Ook een glimmend, afgerond snijkantje in plaats van een scherpe lijn is een duidelijk teken.

Kun je hardmetalen betonboren slijpen?

Ja, maar alleen met een schijf die geschikt is voor hardmetaal, zoals een groene siliciumcarbidesteen of een diamantschijf. Een gewone korundsteen slijpt niet op hardmetaal. Slijp de twee facetten van de hardmetalen plaat symmetrisch onder ongeveer 130 graden en koel niet met water tijdens het slijpen, want thermische schok laat het hardmetaal barsten.

Waarom boort mijn boor scheef of te grote gaten?

Dan zijn de twee snijkanten niet gelijk lang of niet onder dezelfde hoek geslepen. De boor snijdt dan met één kant, waardoor het gat merkbaar te ruim wordt en de boor scheef wegloopt. Controleer de symmetrie met een boormeetmal en corrigeer de langste kant.

Gerelateerde gidsen

• Gereedschap onderhoudenReinigen, slijpen en roest voorkomen
• Betonboren kiezenSDS-plus, hardmetaal en diamant
• Houtboren kiezenSpeedboor, slangenboor of Forstner?
• BeitelsHout- en steenbeitels scherp houden
• Roest verwijderenVan citroenzuur tot staalborstel
• Kapotte schroef verwijderenUitdraaiers en trucs

Gereedschapskist.com is deelnemer aan het Amazon-partnerprogramma. Als Amazon-partner verdienen wij aan in aanmerking komende aankopen. Dit kost jou niets extra en beïnvloedt ons advies niet.