Wat een multimeter doet

Alle multimeters kunnen hetzelfde basistrio: gelijkspanning (V⎓), wisselspanning (V∼) en weerstand (Ω). Daar komt bij vrijwel elk model de doorbelmeting bij – de zoemer die piept zodra de weerstand onder ongeveer 30 Ω zakt. Die stand gebruik je in de praktijk het vaakst: kabel doormeten, schakelaar controleren, zekering testen, aardleiding natrekken.

Stroom meten (A) gaat anders: de meter moet in serie in de kring, dus je breekt de leiding open. Dat is bewerkelijk en het is de manier waarop de meeste multimeters sneuvelen. Een stroomtang is praktischer: die klemt om één ader en meet het magneetveld.

Extra functies die je tegenkomt: capaciteit (µF, voor condensatoren in motoren en ventilatoren), frequentie (Hz), diodetest, temperatuur via een K-type thermokoppel en contactloze spanningsdetectie (NCV). Die laatste is een indicator, geen bewijs: het uitblijven van een piep bewijst nooit dat een draad spanningsloos is.

Soorten multimeters

Handmeter met auto-range

De standaardvorm: draaiknop, groot display, automatische bereikkeuze. Voor klussers is auto-range prettig, omdat je niet eerst hoeft te schatten of je 200 mV of 600 V verwacht. Nadeel is dat de meter een halve seconde nodig heeft om het bereik te vinden; wie snel achter elkaar meet, waardeert een handmatige bereikkeuze of een range-knop.

Stroomtang (klemmeter)

Een tang met opengaande bek meet wisselstroom (en bij duurdere modellen ook gelijkstroom via een hall-sensor) zonder dat je de kring hoeft te openen. Alle serieuze stroomtangen meten daarnaast gewoon spanning en weerstand, dus voor installatiewerk vervangt zo'n tang vaak de gewone multimeter. Let op de bekopening: 30 mm is genoeg voor huisinstallatie, dikkere hoofdkabels vragen meer.

Pen- en zakmeters

Slanke meters zonder draaiknop die zelf herkennen of je spanning of weerstand meet. Ideaal als tweede meter in de gereedschapstas voor snelle controles, minder geschikt als enige meter omdat het meetbereik en de nauwkeurigheid beperkt zijn.

Bench- en elektronicameters

Meters met 20.000 counts of meer, µA-bereik en een lage burden voltage. Alleen relevant als je aan printplaten en microcontrollers werkt. Voor huis-, tuin- en autowerk is dat overkill.

Specificaties die er echt toe doen

CAT-klasse en spanning. De meetcategorie zegt hoeveel energie een piek mag bevatten voordat de meter er vlam bij vat. CAT II 600 V is bedoeld voor apparaten achter het stopcontact, CAT III 600 V voor de vaste installatie en de groepenkast, CAT IV voor de aansluiting van het net. Een meter die alleen "1000 V" op het display roept maar nergens CAT vermeldt, laat je staan.

True-RMS. Nodig zodra je meet achter dimmers, ledtrafo's, omvormers of frequentieregelaars. Zonder true-RMS lees je bij vervormde signalen structureel te laag of te hoog.

Counts en nauwkeurigheid. 2.000 counts betekent dat het display tot 1.999 telt; 6.000 counts geeft je één cijfer meer resolutie. Belangrijker dan counts is de gespecificeerde nauwkeurigheid, bijvoorbeeld ±(0,5 % + 2 digits) voor gelijkspanning.

Meetsnoeren en zekeringen. Goede snoeren zijn siliconen, hebben afneembare puntbeschermers en dezelfde CAT-klasse als de meter. In de A-ingangen horen keramische HRC-zekeringen (bijvoorbeeld 10 A/1000 V) te zitten – een glaszekering uit de bouwmarkt hoort daar niet.

Behuizing. Een rubber holster, een magneethanger en een verlicht display maken het verschil in een kruipruimte of meterkast.

Zo kies je

• Werk je aan 230 V in huis? Neem CAT III 600 V. Alles daaronder is bedoeld voor apparaten, niet voor groepen en bedrading in de muur.
• Kies true-RMS als je twijfelt. Het meerprijsverschil is klein en je voorkomt metingen die er plausibel uitzien maar fout zijn.
• Doorbelzoemer moet snel zijn. Een trage zoemer mis je als je met een snoer door een kabelbundel loopt te zoeken; test dit door de pennen kort tegen elkaar te tikken.
• Wil je stroom meten? Neem een tang. De 10 A-ingang van een handmeter is voor korte metingen aan één apparaat, niet voor het doormeten van een groep.
• Let op de accu- en autofuncties. Wie sleutelt aan auto's of aan het accugereedschap wil gelijkstroom, capaciteit en liefst temperatuur.
• Koop niet de goedkoopste set met snoeren van 0,5 mm dun pvc. Die snoeren zijn vaker de zwakke schakel dan de meter zelf.

Onze aanraders

Beste allrounder

Fluke 117

True-RMS, CAT III 600 V, automatische spanningsselectie en een ingebouwde spanningsdetector: de meter waar veel installateurs al jaren mee werken. Prijzig in de klasse rond de €200, maar je koopt hem eenmalig.

Bekijk op Amazon.nl

Beste stroomtang

Fluke 323

Klemt tot 400 A wisselstroom om kabels van maximaal 30 mm en meet daarnaast gewoon spanning en weerstand. De logische keuze als je vooral verdeelkasten en groepen nakijkt.

Bekijk op Amazon.nl

Beste prijs-kwaliteit

UNI-T UT61E+

22.000 counts, true-RMS en een degelijke ingangsbeveiliging voor een fractie van de prijs van een merkmeter. Voor klussers en hobby-elektronica ruim voldoende, mits je binnen de opgegeven CAT-klasse blijft.

Bekijk op Amazon.nl

Beste zakmeter

Fluke 107

Past in een borstzak, meet tot 600 V en 10 A en heeft de doorbelzoemer die je in de praktijk het vaakst gebruikt. Prima tweede meter naast een tang.

Bekijk op Amazon.nl

Veilig meten: de fouten die je maar één keer maakt

De klassieker is de meter die in de ampèrestand blijft staan en vervolgens op 230 V wordt gezet: in die stand is de meter nagenoeg een kortsluiting en gaat er in het gunstigste geval alleen een zekering. Steek de snoeren daarom altijd terug in de VΩ-ingang zodra je klaar bent met een stroommeting.

Meet nooit met beschadigde snoeren, en test je meter vóór en ná een belangrijke meting op een bekende spanning – dat heet de live-dead-live-controle en het is de enige manier om zeker te weten dat je meter niet stiekem stuk is gegaan. Werk je in de meterkast, doe dan de groep uit, draag een veiligheidsbril en houd één hand in je zak zodat je nooit een stroompad door je borst maakt. Meer over wat je per klus minimaal draagt lees je in onze gids over persoonlijke beschermingsmiddelen.

Boren in een muur waar bedrading of waterleiding kan zitten is een ander verhaal: daar helpt geen multimeter maar een leidingzoeker. Combineer beide en je boort zelden mis.

Onderhoud en opslag

Haal de batterij eruit als de meter maanden stilligt; lekkende alkalinecellen slopen meer meters dan overbelasting. Rol de snoeren losjes op in plaats van strak om de meter: de knik bij de trekontlasting is de plek waar de ader breekt. Bewaar de meter droog in een gereedschapskoffer, niet los in de bak met tangen. Voor het bredere verhaal is onze gids over gereedschap onderhouden het startpunt.

Meet je vaak aan je accugereedschap, lees dan wat gezonde spanningen zijn in het overzicht over li-ion-accu's. Een pack dat vol 20 V staat maar onder belasting direct naar 14 V duikt, is aan vervanging toe.

Veelgestelde vragen

Welke CAT-klasse heb ik thuis nodig?

Voor groepenkast en vaste installatie in een woning is CAT III 600 V het minimum. Meet je alleen aan accu's, laagspanning en auto-elektronica, dan volstaat CAT II. Koop nooit een meter zonder CAT-aanduiding op de behuizing én op de meetsnoeren: die aanduiding hoort op beide te staan.

Wat is true-RMS en heb ik dat nodig?

Een true-RMS-meter berekent de effectieve waarde van een wisselspanning ook als die niet zuiver sinusvormig is. Achter dimmers, frequentieregelaars, ledverlichting en schakelende voedingen wijst een gemiddelde-waarde-meter tot tientallen procenten verkeerd. Meet je alleen 230 V netspanning en gelijkspanning, dan merk je het verschil niet.

Waarom brandt de zekering in mijn multimeter door?

Bijna altijd omdat de rode meetpen nog in de ampère-ingang zat terwijl je spanning mat. In de stroomstand is de meter vrijwel kortsluiting. Maak er een vaste gewoonte van om de snoeren direct na een stroommeting terug te steken in de VΩ-ingang, en koop een meter met HRC-zekeringen die je zelf kunt vervangen.

Multimeter of stroomtang?

Een stroomtang meet stroom zonder de kring te openen en gaat tot honderden ampère; een multimeter meet meestal maximaal 10 A en dan nog kort. Wie regelmatig groepen doormeet of installaties nakijkt, heeft aan een stroomtang met ingebouwde spanningsfuncties vaak genoeg. Voor elektronica en doorbelmetingen is een gewone multimeter handiger.

Kan ik met een multimeter een accu testen?

Je kunt de rustspanning meten: een gezonde 18 V li-ion-accu staat vol rond 20–21 V, leeg rond 15 V. Dat zegt iets over de laadtoestand, niet over de capaciteit. Een cel die inzakt zodra je belast, zie je pas als je onder belasting meet of het accupack laat testen.

Gerelateerde gidsen

• Meten & lasersAlle meetgidsen op een rij
• LeidingzoekerNooit meer in een leiding boren
• EndoscoopcameraKijken waar je niet bij kunt
• VochtmeterHout en muren controleren
• Persoonlijke beschermingWat je minimaal draagt per klus
• Li-ion-accu's uitgelegdAh, spanning, cellen en levensduur

Gereedschapskist.com is deelnemer aan het Amazon-partnerprogramma. Als Amazon-partner verdienen wij aan in aanmerking komende aankopen. Dit kost jou niets extra en beïnvloedt ons advies niet.