Veiligheidsgids

Persoonlijke beschermingsmiddelen: wat je per klus draagt

Oogletsel, gehoorschade en stoflongen zijn de drie soorten schade die niet herstellen. Ze zijn ook de drie die je met samen ongeveer vijftig euro aan spullen grotendeels voorkomt. Hieronder staat per beschermingsmiddel welke Europese norm erop hoort, wat de markeringen betekenen en welke combinatie je per klus opzet.

Oogbescherming: EN 166

Alle veiligheidsbrillen, ruimzichtbrillen en gelaatsschermen in Europa vallen onder EN 166. Op het glas en op het montuur staat een reeks tekens die je moet kunnen lezen. Het eerste cijfer op de lens is de optische klasse: 1 is geschikt voor de hele werkdag, 2 en 3 alleen voor kort gebruik omdat ze meer vertekenen. Daarna komt de mechanische sterkte: S is verhoogde stevigheid, F is inslag met lage energie (staafje van 6 mm bij 45 m/s), B gemiddelde energie (120 m/s) en A hoge energie (190 m/s). Een T direct achter die letter betekent dat de test ook bij −5 °C en +55 °C is gedaan.

Er zijn ook cijfers voor het toepassingsgebied op het montuur: 3 voor vloeistoffen en druppels, 4 voor grove stofdeeltjes, 5 voor gas en fijnstof, 8 voor kortsluitboog en 9 voor gesmolten metaal. Tot slot: K betekent krasvast tegen fijne deeltjes en N anticondens. Voor het meeste klussen thuis is een bril met 1 F voldoende; ga je slijpen met een haakse slijper, kies dan B en een gelaatsscherm erover. De volledige uitleg staat in onze gids over de veiligheidsbril.

Gehoorbescherming: EN 352

Gehoorkappen vallen onder EN 352-1, oordoppen onder EN 352-2 en helmgemonteerde kappen onder EN 352-3. De belangrijkste waarde op de verpakking is de SNR (Single Number Rating): het aantal decibel dat het middel gemiddeld dempt. In de praktijk vind je SNR-waarden tussen 20 en 37 dB. Daarnaast staan er H-, M- en L-waarden voor demping bij hoge, midden- en lage frequenties.

De arbowetgeving hanteert 80 dB(A) als niveau waarop bescherming beschikbaar moet zijn, 85 dB(A) waarop dragen verplicht is en 87 dB(A) als grenswaarde bij het oor. Belangrijk om te weten: elke 3 dB erbij halveert de tijd die je veilig blootgesteld kunt worden. Bij 85 dB(A) is dat acht uur, bij 100 dB(A) nog geen kwartier. Een boorhamer, cirkelzaag of haakse slijper zit rond de 100 tot 105 dB(A). Alles over SNR-waarden en het kiezen tussen kappen en pluggen staat in gehoorbescherming.

Handbescherming: EN 388

Werkhandschoenen tegen mechanische risico's dragen het EN 388-schild met vier cijfers en tot twee letters. De cijfers staan achtereenvolgens voor schuurweerstand (0–4), snijweerstand met roterend mes (0–5), scheurweerstand (0–4) en perforatieweerstand (0–4). De letter daarachter is de snijklasse volgens de TDM-test uit EN ISO 13997 en loopt van A (2 newton) via B (5 N), C (10 N), D (15 N) en E (22 N) tot F (30 N). Een tweede letter P betekent dat de handschoen ook impactbescherming heeft.

Voor timmerwerk en sjouwen volstaat klasse A of B; werk je met plaatstaal, glas of scherpe randen, kies dan minstens C of D. Draag géén handschoenen bij een kolomboormachine of een draaiende boor: een handschoen die in de boor grijpt, trekt je hand mee. Meer daarover in werkhandschoenen.

Ademhalingsbescherming: EN 149

Filterende halfmaskers vallen onder EN 149 en zijn ingedeeld in FFP1, FFP2 en FFP3. FFP1 houdt ruwweg 80 procent van het testaerosol tegen, FFP2 circa 94 procent en FFP3 circa 99 procent. Voor houtstof van schuren is FFP2 het praktische minimum. Voor kwartsstof, dat vrijkomt bij het boren, zagen of slijpen van beton, tegels en cellenbeton, kies je FFP3; kwartsstof kent in Nederland een grenswaarde van 0,075 mg/m³ respirabel stof en veroorzaakt op termijn silicose. De letter NR op het masker betekent dat het voor één dienst is; R betekent herbruikbaar. Een masker met uitademventiel is prettiger bij zwaar werk, maar beschermt je omgeving niet.

Een masker is nooit de eerste maatregel: eerst afzuigen aan de bron. Een bouwstofzuiger met de juiste stofklasse haalt het stof weg voordat het je gezicht bereikt; zie stofafzuiging voor het verschil tussen klasse L, M en H.

Voeten, hoofd en knieën

Veiligheidsschoenen vallen onder EN ISO 20345; de neus houdt een slag van 200 joule tegen. S1P heeft daarnaast een doorstapbestendige zool, S3 heeft dat plus een waterafstotende bovenkant en profielzool. Voor werken in de tuin of op een bouwplek is S3 de logische keuze. Industriële helmen vallen onder EN 397; een stootpet (EN 812) beschermt alleen tegen stoten tegen vaste objecten, niet tegen vallende voorwerpen. Kniebeschermers zijn genormeerd in EN 14404 en verdienen zich terug bij vloerwerk, bijvoorbeeld bij laminaat leggen.

Zo stel je je set samen

Fouten die we steeds terugzien

Een gewone bril doorgaan voor een veiligheidsbril: normale brillenglazen versplinteren. Gehoorbescherming pas opzetten als het lawaai al even bezig is: de schade begint direct. Een FFP-masker over een baard dragen, waardoor de afdichting weglekt. En handschoenen dragen bij roterend gereedschap. Wie zijn eerste kist samenstelt, neemt de PBM meteen mee in de startlijst uit gereedschap voor beginners – de hele set past ruim binnen het budget uit gereedschap onder €50.

Onze aanraders

Basis oogbescherming

3M SecureFit 400 veiligheidsbril

Licht montuur met anticondenscoating en EN 166-markering. Blijft zitten en beslaat minder snel dan de standaard bouwmarktbril.

Bekijk op Amazon.nl
Beste gehoorkap

3M Peltor Optime III

Hoge demping voor de zwaarste machines, met ruime oorkussens. De kap die je opzet bij boorhamer-, slijp- en zaagwerk.

Bekijk op Amazon.nl
Stof en kwarts

3M Aura FFP3-stofmaskers

Drievouwsmodel dat goed aansluit rond neus en kin. Kies FFP3 zodra je in beton, tegels of cellenbeton werkt.

Bekijk op Amazon.nl

Veelgestelde vragen

Welke PBM heb ik minimaal nodig als thuisklusser?

Een veiligheidsbril volgens EN 166, gehoorbescherming volgens EN 352 en een stofmasker FFP2 of FFP3 volgens EN 149. Daarmee dek je oog-, gehoor- en luchtwegschade af, en dat zijn de drie soorten letsel die blijvend zijn. Handschoenen en veiligheidsschoenen vul je daarna aan.

Vanaf welk geluidsniveau moet ik gehoorbescherming dragen?

De Europese arbowetgeving hanteert 80 dB(A) als niveau waarop bescherming beschikbaar moet zijn en 85 dB(A) als niveau waarop dragen verplicht is; 87 dB(A) is de grenswaarde bij het oor. Een boorhamer of haakse slijper komt rond 100 tot 105 dB(A), dus in de praktijk zet je ze op zodra de machine aangaat.

Is een gewoon stofmasker uit de bouwmarkt genoeg?

Een enkellaags papieren kapje zonder EN 149-markering is geen ademhalingsbescherming. Kijk naar FFP2 (filtert circa 94 procent van het aerosol) of FFP3 (circa 99 procent). Bij het bewerken van beton, tegels of cellenbeton komt kwartsstof vrij; daarvoor is FFP3 in combinatie met afzuiging het advies.

Wat betekenen de letters op een veiligheidsbril?

Ze staan voor de mechanische sterkte volgens EN 166: S is verhoogde stevigheid, F bestand tegen inslag met lage energie (45 m/s), B met gemiddelde energie (120 m/s) en A met hoge energie (190 m/s). Een T achter de letter betekent dat de test ook bij extreme temperaturen is uitgevoerd. Voor klussen thuis is F voldoende, bij slijpwerk kies je B.

Zijn dure PBM echt beter dan goedkope?

De norm is de ondergrens, dus goedkope PBM met de juiste markering beschermt op papier even goed. Het verschil zit in comfort en zicht: een bril die beslaat of een kap die knelt, zet je af. En PBM die je niet draagt, beschermt niets.

Gerelateerde gidsen

Gereedschapskist.com is deelnemer aan het Amazon-partnerprogramma. Als Amazon-partner verdienen wij aan in aanmerking komende aankopen. Dit kost jou niets extra en beïnvloedt ons advies niet.